Ostre zakażenia górnych dróg oddechowych oraz górnego odcinka drogi pokarmowej (jama ustna i gardło) nadal stanowią najczęstszy powód zgłaszania się do lekarza zarówno podstawowej jak i specjalistycznej opieki. Mimo tego, że najczęstszym czynnikiem sprawczym tych chorób są wirusy, nadal antybiotyki sosowane są u ok. 60-80% pacjentów zgłaszających się do lekarza. W konsensusach jak EPOS, raportach WHO i innych o zasięgu lokalnym/państwowym wskazuje się na konieczność ograniczenia leczenia przeciwbakteryjnego na rzecz leków objawowych, przeciwzapalnych. Poza donosowymi steroidami podawanymi donosowo oraz lekami obkurczającymi błonę śluzową należy rozważyć leczenie uzupełniające, które znosi uporczywe objawy. Znajdują tu zastosowanie preparaty roślinne. Podkreśla się rosnącą rolę racjonalnej fitoterapii, zwłaszcza ze względu na najczęstszy czynnik etiologiczny tych zakażeń, czyli wirusy. Nowoczesna fitoterapia jest częścią farmakologii, a preparaty na bazie roślin spełniają normy dla leków i podlegają standardowym procedurom rejestracji. W artykule omówiono zastosowanie oraz mechanizm działania wybranych ziół między innymi: szczawiu, bzu czarnego, krwawnika pospolitego i skrzypu w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych i górnego odcinka drogi pokarmowej. Fitoterapeutyki wykazują dobrą skuteczność i tolerancję, można je stosować zarówno u dzieci, jak i dorosłych w ostrych i nawracających infekcjach górnych dróg oddechowych. Warto zwrócić uwagę na preparaty złożone, których składniki mają działanie potwierdzone przez randomizowane badania i podlegają standardowym procedurom rejestracyjnym. Mają zastosowanie w leczeniu, zarówno w czasie pierwszych oznak przeziębienia jak i jego dalszego trwania oraz wspomagająco w przewlekłych stanach zapalnych zwłaszcza zatok przynosowych.
The brain is a structure of great variability during the ontogenetic human life. In the first period of life, changes in its structure and activities are due to the processes of development and maturation. Then, due to the remarkable synaptic plasticity, individual brain centres adapt to the requirements of the environment in which the man lives, and his lifestyle. After the age of 40 years, apoptosis, the process of programmed cell death of neurons begins. In a state of disease, the process of necrosis or aponecrosis may cause additional destruction of neurons. The process of neurogenesis based on local or transplanted brain stem cells has a repairing effect in the damaged structures, but may be also associated with psychiatric and neurological diseases. Underlying processes of neuroprotection include antioxidant, anti-inflammatory, anti-apoptotic processes and antidestructive action of Ca. Phytotherapy based on compounds of plant origin has been found to have a supporting function in neuroprotection. In recent years, particular attention is paid to neuroprotective properties of pentacyclic triterpenes and their derivatives. The article presents neuroprotective properties of ursolic, oleanolic, maslinic, asiatic, betulinic, boswellic acid and triterpene saponins from Bupleurum and Panax ginseng. Ginseng saponins additionally increase neurogenesis in the brain. The possibility of using these triterpene compounds in the treatment of many neurological and psychiatric diseases has been suggested. However, it should be pointed out that the direction of their action may depend on the dosage, they may have a different effect on various types of neurons, and they can interact with other drugs used simultaneously. Most of the experiments using triterpenes were performed on animals or cell cultures. Further studies in humans are required to further determine triterpene effect in humans.
PL
Ludzki mózg to struktura wykazująca ogromną zmienność w ciągu życia osobniczego. W pierwszym okresie zmiany budowy i czynności spowodowane są procesami rozwoju i dojrzewania. Następnie, dzięki niezwykłej plastyczności synaptycznej, poszczególne ośrodki mózgu przystosowują się do wymagań środowiska, w jakim człowiek funkcjonuje, i do stylu jego życia. Po 40. roku życia włącza się proces zaprogramowanej śmierci neuronów, czyli apoptozy, a w stanie choroby neurony mogą ginąć w procesie nekrozy lub aponekrozy. Neurogeneza na bazie miejscowych albo transplantowanych komórek macierzystych mózgu pełni funkcję naprawczą w powstałych uszkodzeniach, ale może także mieć związek z chorobami psychicznymi i neurologicznymi. U podstaw neuroprotekcji leżą procesy antyoksydacyjne, przeciwzapalne, antyapoptotyczne i przeciwdziałające destrukcyjnemu działaniu jonów wapnia. Wspierającą funkcję w działaniu neuroprotekcyjnym mogą mieć związki pochodzenia roślinnego, podawane w ramach fitoterapii. W ostatnich latach zwrócono uwagę na neuroprotekcyjne właściwości pentacyklicznych triterpenów i ich pochodnych. W pracy omówiono właściwości neuroprotekcyjne kwasu ursolowego, oleanolowego, maslinowego, asjatowego, betulinowego, bosweliowego oraz saponin triterpenowych pozyskiwanych z roślin Bupleurum i Panax ginseng. Saponiny ginseng dodatkowo nasilają neurogenezę w mózgu. Sugeruje się potencjał stosowania wymienionych związków w terapii wielu chorób neurologicznych i psychicznych – z kilkoma zastrzeżeniami: 1) kierunek działania może zależeć od dawki; 2) związki te mogą różnie działać na neurony różnych rodzajów; 3) mogą istnieć niekorzystne interakcje z innymi lekami stosowanymi równocześnie. Większość doświadczeń z użyciem triterpenów wykonano na zwierzętach bądź w hodowlach komórkowych, zagadnienie wymaga więc dalszych badań na ludziach.
Berberys pospolity jest popularnym, dziko rosnącym krzewem krajów europejskich oraz krzewem ozdobnym na całym świecie. Roślina ta posiada walory dekoracyjne dzięki zimotrwałym, czerwonym jagodom. Prócz tego, korzeń i owoc berberysu zawierają liczne biologicznie aktywne związki, które umożliwiają stosowanie berberysu w terapii stanów zapalnych, zakażeń, chorób serca, dróg żółciowych i jelit. Najważniejszym związkiem aktywnym berberysu jest alkaloid berberyna, która jest naturalnym antybiotykiem. Ponadto, owoc berberysu stanowi cenne źródło witamin C i P.
EN
Berberis vulgaris L. is a wild shrub common in European countries and an ornamental shrub throughout the world. Its unusual decorative value is caused by red berries which do not fall during the wintertime. Besides, the barberry root and fruit contain various biologically active constituents. These compounds are used in phytotherapy as anti-inflammatory, antiseptic, cardiac, digestive and choleretic natural agents. The most important active compound of barberry is alkaloid berberine, a natural antibiotic. In addition, barberry fruit of is a good source of vitamins C and P.
Znajomość prawidłowych zasad diagnostyki i terapii ostrych zapaleń błony śluzowej nosa i zatok przynosowych jest niezwykle istotna ze względu na rozpowszechnienie tych schorzeń w populacji. Umiejętność różnicowania podstawowych fenotypów ostrych zapaleń zatok, tj.: ostrej infekcji wirusowej (przeziębienia), ostrego powirusowego zapalenia zatok oraz ostrego bakteryjnego zapalenia zatok, determinuje prawidłowe postępowanie i racjonalne zalecenia terapeutyczne, zwłaszcza w zakresie antybiotykoterapii, która niezwykle często jest nadużywana w ostrych zapaleniach zatok, mimo że fenotyp bakteryjny to jedynie 0,5–2% wszystkich ostrych zapaleń zatok. Najnowsze rekomendacje terapeutyczne zawarte w dokumencie EPOS2020 wprowadzają w zapaleniach zatok system oparty na zintegrowanych ścieżkach opieki (ang. integrated care pathways; ICP), wyróżniając na pierwszym poziomie samoleczenie z udziałem farmaceuty oraz e-medycynę, zaś na kolejnym podstawową opiekę zdrowotną, a opiekę specjalistyczną rezerwują dla pacjentów z cięższym przebiegiem, podejrzeniem powikłań czy nawracającymi ostrymi zapaleniami zatok. W leczeniu ostrych zapaleń zatok dominuje przede wszystkim leczenie objawowe oraz leczenie przeciwzapalne, a antybiotykoterapia ma bardzo ściśle określone i ograniczone wskazania. Najnowsze wytyczne rekomendują w leczeniu ostrych wirusowych i powirusowych zapaleń zatok również fitoterapię. Powikłania ostrych zapaleń zatok są stosunkowo rzadkie i nie mają związku z przyjmowaniem antybiotyków. Ze względu na powszechność występowania ostrych zapaleń zatok, ich istotny wpływ na jakość życia oraz wysokie koszty zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie, prawidłowa diagnoza i odpowiednie leczenie, bez niepotrzebnego eskalowania terapii może przekładać się w istotny sposób na szeroko pojęte elementy zdrowia publicznego.
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.