PL EN


Preferences help
enabled [disable] Abstract
Number of results
2013 | 13 | 2 | 126–131
Article title

Stres bojowy: historia i współczesność. Perspektywa polska

Content
Title variants
EN
Combat stress: history and now. Polish perspective
Languages of publication
PL
Abstracts
PL
Stres bojowy i jego konsekwencje o charakterze psychopatologicznym stanowią przedmiot zainteresowania psychologów i psychiatrów od ponad stu lat. Przez ten czas zarówno specyfika czynników stresowych pola walki, jak i ich konsekwencji oraz sposobów leczenia ulegała znacznym zmianom. Obecnie dostępnych jest wiele opracowań na ten temat, choć większość z nich ma bardzo fragmentaryczny charakter. Jednocześnie zauważalny jest brak współczesnych polskich opracowań na ten temat. Artykuł zawiera krótką historię obecności problematyki stresu bojowego w psychiatrii i psychologii, współczesne ujęcie tematu oraz sposoby zastosowania terminu. Intencją autorów było ukazanie powiązań między podejściem do stresu bojowego a takimi czynnikami, jak rodzaj operacji wojskowych, aktualna w danym momencie wiedza na temat reakcji stresowych oraz możliwości ich leczenia. Odwołano się również do danych epidemiologicznych dotyczących reakcji stresowych w odpowiedzi na obciążenia pola walki w konfliktach zbrojnych ostatnich dekad oraz ich znaczenia dla badań nad reakcjami stresowymi w obszarze psychologii i psychiatrii. Jednocześnie wskazano na obszary słabo rozpoznane bądź wymagające prowadzenia dalszych, dokładnych badań. Jednym z najważniejszych celów artykułu było ukazanie spojrzenia polskich badaczy i praktyków na stres bojowy w odniesieniu do doniesień światowych, dlatego zaprezentowano w nim również najważniejsze polskie publikacje dotyczące tematyki stresu bojowego. Przedstawione dane pozwalają zorientować się w ewolucji pojęć, w problemach diagnostycznych oraz w epidemiologii trudności adaptacyjnych wywołanych stresem bojowym.
EN
The combat stress and its psychopathological consequences have been an interesting subject for psychologists and psychiatrists for more than one hundred years. The specificity of the battlefield stressors as well as their consequences has profoundly changed since then. There are many publications on the subject available now, but most of them are of a very fragmentary character. At the same time there is a demand for contemporary Polish publications about the combat stress. The article contains a short history of the combat stress subject in psychiatry and psychology, the contemporary presentation of the subject and ways of applying this term. The authors’ intension was to show the correlations between the approach to combat stress and such factors as the type of military operations, recent knowledge about stress reactions and possibilities of curing them. Epidemiology of the stress reactions in the battlefield was shown for the last decades’ wars and its influence on the research on stress reactions in the domain of psychology and psychiatry. It was emphasized that researchers and practitioners still have much to do about the combat stress. One of the most important goals of the article was to show the Polish perspective of the combat stress compared to the world mainstream in the research and practice. The authors have also shown the most important contemporary Polish publications about the combat stress.
Discipline
Year
Volume
13
Issue
2
Pages
126–131
Physical description
Contributors
  • Katedra Psychologii Zarządzania i Doradztwa Personalnego Społecznej Akademii Nauk
  • Zespół Psychologów Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala im. M. Pirogowa w Łodzi
References
  • 1. Shay J.: Achilles in Vietnam: Combat Trauma and the Undosing of Character. McMillan, New York 1994.
  • 2. Shay J.: Odysseus in America: Combat Trauma and the Trials of Homecoming. Scribner, New York 2002.
  • 3. Nash W.: Przystosowanie do stresu i urazy spowodowane przez stres bojowy i operacyjny. W: Figley C.R., Nash W.P. (red.): Stres bojowy. Teorie, badania, profilaktyka i terapia. Wydawnictwo Naukowe PWN, Wojskowy Instytut Medyczny, Warszawa 2007.
  • 4. Jones F.D., Sparacino L., Wilcox V. i wsp.: War Psychiatry, Textbook of Military Medicine. Part I. Office of the Surgeon General, USA, Washington 1995.
  • 5. Hoge C.W., Castro C.A., Messer S.C. i wsp.: Combat duty in Iraq and Afghanistan, mental health problems, and barriers to care. N. Engl. J. Med. 2004; 351: 13–22.
  • 6. Moore B.A., Reger G.M.: Stres bojowy i zespół do spraw kontroli stresu bojowego w perspektywie historycznej i współczesnej. W: Figley C.R., Nash W.P. (red.): Stres bojowy. Teorie, badania, profilaktyka i terapia. Wydawnictwo Naukowe PWN, Wojskowy Instytut Medyczny, Warszawa 2007.
  • 7. DaCosta J.M.: On irritable heart: a clinical study of a form of functional cordiac disorder and its consequences. Am. J. Med. Sci. 1871; 61: 17–52.
  • 8. Leed E.J.: No Man’s Land: Combat and Identity in World War I. Cambridge University Press, Cambridge 1979.
  • 9. Stone M.: Shellshock and the Psychologist. W: Bynum W.F., Porter R., Shepherd M. (red.): The Anatomy of Madness: Essays in the History of Psychiatry. Tavistock, London 1985: 242–271.
  • 10. Brown E.M.: Between Cowardice and Insanity: Shell Shock and the Legitimation of the Neuroses in Great Britain. W: Mendelsohn E., Smith M.R., Weingart P. (red.): Science, Technology and the Military. Sociology of the Sciences, Dordrecht, Germany 1988: 323–345.
  • 11. Brown W.: The treatment of cases of shell shock in an advanced neurological center. Lancet 1918; 2: 197–200.
  • 12. Eder M.D.: War-Shock: The Psycho-Neuroses in War Psychology and Treatment. Heinemann, London 1917.
  • 13. Sargant W.: The Unquiet Mind: The Autobiography of a Physician in Psychological Medicine. Heinemann, London 1967.
  • 14. Sargant W., Slater E.: Acute war neuroses. Lancet 1940; 1: 1.
  • 15. Debenham G., Sargant W., Hill D., Slater E.: Treatment of war neurosis. Lancet 1941; 1: 108.
  • 16. Hadfield J.A.: War neurosis: a year in a neuropathic hospital. Br. Med. J. 1942; 1: 281–285.
  • 17. Fisher C.: Hypnosis in treatment of neurosis due to war and other causes. War Med. 1943; 4: 565.
  • 18. Farrell J., Appel J.W.: Current trends in military neuropsychiatry. Am. J. Psychiatry 1944; 101: 12–19.
  • 19. Glass A.J.: Psychotherapy in the combat zone. Am. J. Psychiatry 1954; 110: 725–731.
  • 20. Grossman D., Christensen L.W.: On Combat. The Psychology and Physiology of Deadly Conflict in War and in Peace. Wyd. II, PPCT Research Publication, 2007.
  • 21. Appel J.W., Beebe G.W.: Preventive psychiatry: an epidemiologic approach. J. Am. Med. Assoc. 1946; 131: 1469–1475.
  • 22. Rokicki B.: Psychologiczne problemy walki zbrojnej. W: Dyrda M.J. (red.): Psychologia w wojsku. Agencja Wydawnicza „Egros”, Warszawa 1997: 144–164.
  • 23. Shatan C.F.: Post-vietnam syndrome. The New York Times 1972; May 6: 35.
  • 24. Widera-Wysoczańska A.: Istota traumy prostej i złożonej. W: Widera- Wysoczańska A., Kuczyńska A. (red.): Interpersonalna trauma. Mechanizmy i konsekwencje. Difin, Warszawa 2011: 21–63.
  • 25. Tworus R.: Przyczyny i następstwa stresu wojennego. Sposoby radzenia sobie z nim. W: Stres wojenny. Skutki i ich łagodzenie. Fundacja Moje Wojenne Dzieciństwo, Warszawa 2002.
  • 26. Richardson L.K., Frueh B.C., Acierno R.: Prevalence estimates of combat-related post-traumatic stress disorder: critical review. Aust. N. Z. J. Psychiatry 2010; 44: 4–19.
  • 27. Dohrenwend B.P., Turner J.B., Turse N.A. i wsp.: The psychological risks of Vietnam for U.S. veterans: a revisit with new data and methods. Science 2006; 313: 979–982.
  • 28. Kulka R.A., Schlenger W.E., Fairbank J.A. i wsp.: Trauma and the Vietnam War Generation: Report on Findings from the National Vietnam Veterans Readjustment Study. Brunner/ Mazel, New York 1990.
  • 29. Engel C.C. Jr, Ursano R., Magruder C. i wsp.: Psychological conditions diagnosed among veterans seeling Department of Defense Care for Gulf War-related health concerns. J. Occup. Environ. Med. 1999; 41: 384–392.
  • 30. Gray C.C., Reed R.J., Kaiser K.S. i wsp.: Self-reported symptoms and medical conditions among 11,868 Gulf War-era veterans: the Seabee Health Study. Am. J. Epidemiol. 2002; 155: 1033–1044.
  • 31. Ikin J.F., Sim M.R., Creamer M.C. i wsp.: War-related psychological stressors and risk of psychological disorders in Australian veterans of the 1991 Gulf War. Br. J. Psychiatry 2004; 185: 116–126.
  • 32. Riggs D.S., Sermanian D.: Prevention and care of combatrelated PTSD. Directions for future explorations. Mil. Med. 2012; 177: 14–20.
  • 33. Tanielial T., Jaycox L.H. (red.): Invisible Wounds of War: Psychological and Cognitive Injuries, Their Consequences, and Services to Assist Recovery. The RAND Corporation, Arlington, VA 2008.
  • 34. Kessler R.C., Sonnega A., Bromet E. i wsp.: Posttraumatic stress disorder in the National Comorbidity Survey. Arch. Gen. Psychiatry 1995; 52: 1048–1060.
  • 35. Lew H.L., Otis J.D., Tun C. i wsp.: Prevalence of chronic pain, posttraumatic stress disorder, and persistent postconcussive symptoms in OIF/OEF veterans polytrauma clinical trial. J. Rehabil. Res. Dev. 2009; 46: 697–702.
  • 36. Brown J.M., Williams J., Bray R.M., Hourani L.: Postdeployment alcohol use, aggression, and post-traumatic stress disorder. Mil. Med. 2012; 177: 1184–1190.
  • 37. Iversen A.C., Fear N.T., Ehlers A. i wsp.: Risk factors for posttraumatic stress disorder among UK Armed Forces personnel. Psychol. Med. 2008; 38: 511–522.
  • 38. True W.R., Rice J., Eisen S.A. i wsp.: A twin study of genetic and environmental contributions to liability for posttraumatic stress symptoms. Arch. Gen. Psychiatry 1993; 50: 257–264.
  • 39. Koenen K., Stellman S.D., Dohrenwend B.P. i wsp.: The consistency of combat exposure reporting and course of PTSD in Vietnam War veterans. J. Trauma. Stress 2007; 20: 3–13.
  • 40. Rona R.J., Hooper R., Jones M. i wsp.: The contribution of prior psychological symptoms and combat exposure to post Iraq deployment mental health in the UK military. J. Trauma. Stress 2009; 22: 11–19.
  • 41. Brewin C.R., Andrews B., Valentine J.D.: Meta-analysis of risk factors for posttraumatic stress disorder in trauma-exposed adults. J. Consult. Clin. Psychol. 2000; 68: 748–766.
  • 42. Hotopf M., Hull L., Fear N.T. i wsp.: The health of UK military personnel who deployed to the 2003 Iraq war: a cohort study. Lancet 2006; 367: 1731–1741.
  • 43. Hotopf M., Wessely S.: Can epidemiology clear the fog of war? Lessons from the 1990–91 Gulf War. Int. J. Epidemiol. 2005; 34: 791–800.
  • 44. Magruder K.M., Frueh B.C., Knapp R.G. i wsp.: Prevalence of posttraumatic stress disorder in Veterans Affairs primary care clinics. Gen. Hosp. Psychiatry 2005; 27: 169–179.
  • 45. McNally R.J.: Progress and controversy in the study of posttraumatic stress disorder. Annu. Rev. Psychol. 2003; 54: 229–252.
  • 46. Spitzer R.L., First M.B., Wakefield J.C.: Saving PTSD from itself in DSM-V. J. Anxiety Disord. 2007; 21: 233–241.
  • 47. McHugh P.R., Treisman G.: PTSD: a problematic diagnostic category. J. Anxiety Disord. 2007; 21: 211–222.
  • 48. Rosen G.M., Lilienfeld S.O.: Posttraumatic stress disorder: an empirical evaluation of core assumptions. Clin. Psychol. Rev. 2008; 28: 837–868.
  • 49. Gruszczyński W., Gruszczyński B.: Zaburzenia psychiczne u żołnierzy i weteranów misji pokojowej w Iraku. W: Gałuszka M., Kostka T. (red.): Jakość życia i opieka zdrowotna weteranów służby w Wojsku Polskim. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź 2009.
  • 50. Momen N., Strychacz C.P., Viirre E.: Perceived stigma and barriers to mental health care in Marines attending to Combat Operational Stress Control program. Mil. Med. 2012; 177: 1143–1148.
  • 51. McFarling L.D., D’Angelo M., Drain M. i wsp.: Stigma as a barrier to substance abuse and mental health treatment. Mil. Psychol. 2011; 23: 1–5.
  • 52. Wright K.M., Cabrera O.A., Bliese P.D. i wsp.: Stigma and barriers to care in soldiers postcombat. Psychol. Serv. 2009; 6: 108–116.
  • 53. Kim P.Y., Britt T.W., Klocko R.P. i wsp.: Stigma, negative attitudes and utilization of mental health care among soldiers. Mil. Psychol. 2011; 23: 65–81.
  • 54. Vogel D.L., Wade N.G., Haake S.: Measuring the self-stigma associated with seeking psychological help. J. Couns. Psychol. 2006; 53: 325–337.
  • 55. Chairman of the Joint Chiefs of Staff. Doctrine for Joint Psychological Operations (JP 3-53). U.S. Government Printing Office, Washington 2003.
  • 56. Grossman D.: On Killing: The Psychological Cost of Learning to Kill in War and Society. Little, Brown, Boston 1995.
  • 57. Grossman D.: On Combat: The Psychology and Physiology of Deadly Conflict in War and Peace. PPCT Research Publications, St. Louis 2004.
  • 58. Stroebe M.S., Hansson R.O., Stroebe W., Schut H.: Introduction: Concepts and issues in contemporary research on bereavement. W: Stroebe M.S., Hansson R.O., Stroebe W., Schut H. (red.): Handbook of Bereavement Research: Consequences, Coping, and Care. American Psychological Association, Washington 2001.
  • 59. Skłodowski H.: Propranolol w leczeniu lęku neurotycznego. Biuletyn WAM 1989; 3: 241–249.
  • 60. Skłodowski H.: Psychoterapia i propranolol w leczeniu stanów lękowych. W: Skłodowski H. (red.): Medycyna psychosomatyczna i psychologia chorego somatycznie wobec zagrożeń i wyzwań cywilizacyjnych współczesnego świata. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1996: 204–220.
  • 61. Skłodowski H., Paciorek J.: Współczesny paradygmat stresu psychologicznego w świetle radzenia sobie w środowisku wojskowym. Zeszyty Naukowe WSOWRiArt, Toruń 1992: 98–109.
  • 62. Florkowski A., Gruszczyński W. (red.): Zdrowie psychiczne żołnierzy. Pracownia Wydawnicza Wojskowej Akademii Medycznej, Łódź 2000.
  • 63. Dyrda M.J. (red.): Psychologia w wojsku. Agencja Wydawnicza „Agros”, Warszawa 1997.
  • 64. Cenin M., Chełpa S.: Psychologia wojskowa. Teoria i praktyka. Wydawnictwo Klio Sp. z o.o., Warszawa 1998.
  • 65. Lemanowicz P., Daroszewska T.: Stres i pomoc psychologiczna w misjach wojskowych. Poradnik dla dowódców. Ministerstwo Obrony Narodowej, HBW Horyzonty, Warszawa 2004.
  • 66. Gałuszka M., Kostka T. (red.): Jakość życia i opieka zdrowotna weteranów służby w Wojsku Polskim. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź 2009.
  • 67. Potracki F.: Przygotowanie organizacyjne i merytoryczne wsparcia psychologicznego kolejnych polskich zmian stabilizacyjnych. W: Truszczyński O., Konopka L., Sikora K. i wsp. (red.): Służba żołnierzy i funkcjonowanie służb państwowych wykonujących zadania w warunkach ekstremalnych. Polskie Towarzystwo Naukowe Kultury Fizycznej, Tom 8, Warszawa 2004: 27–30.
  • 68. Kosiorek L.: Działalność psychoprofilaktyczna w I zmianie misji stabilizacyjnej polskiego kontyngentu wojskowego w Republice Iraku. Doświadczenia i wnioski. W: Truszczyński O., Konopka L., Sikora K. i wsp. (red.): Służba żołnierzy i funkcjonowanie służb państwowych wykonujących zadania w warunkach ekstremalnych. Polskie Towarzystwo Naukowe Kultury Fizycznej, Tom 8, Warszawa 2004: 34–40.
  • 69. Skłodowski H.: Analysis of epidemiology and pathogenesis of neuroses on the example of flying staff. W: Schwarzer R.: Advance in Health Psychology Research. Freie Universität, Berlin 1998.
Document Type
article
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.psjd-fc2ef055-e1bf-42bf-87b1-466e325f15d8
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.