PL EN


Preferences help
enabled [disable] Abstract
Number of results
2011 | 16 | 1 | 73-90
Article title

Rozumowanie postformalne u studentów w wieku 19-24 lat

Content
Title variants
EN
Post-formal reasoning in students aged 19-24
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
Inadequacy of the Piaget’s model of cognitive development towards the reasoning of the adults is revealed in many contemporary conceptions of the development of thinking. Most of them concentrate on the chosen aspects of thinking. The aim of the theoretical assumptions and empirical research was the synthetic characterisation of reasoning in the period of early adulthood, with students at the age of 19-24 as participants in the research. A few models of the evolution of cognitive structures constitute the theoretical basis of the empirical part. The most important among them are: the metasystematic reasoning conception of Commons et al. (1982) and the relativistic and dialectical conception of Basseches (1984). On the material, obtained as a result of applying the Polish version of the questionnaire of Commons et al., there has been undertaken a successful attempt to recognize the post-formal structures in the form of systematic, metasystematic, relativistic and dialectical thinking. In the period of early adulthood there appears a qualitatively new stadium of the reasoning development. Simultaneously one can say that the development of reasoning is multidimensional: different patterns of thinking coexist in the intellectual processes of adult people.
Keywords
Publisher

Year
Volume
16
Issue
1
Pages
73-90
Physical description
Contributors
References
  • Anzenbacher, A. (1992). Wprowadzenie do filozofii. Kraków: UNUM – Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Teologicznego.
  • Arlin, P.K. (1975). Cognitive development in adulthood: a fifth stage? Developmental Psychology, 11, 602-606.
  • Arlin, P.K. (1989). Problem solving and problem finding in young artists and young scientists. W: M.L. Commons, J.D. Sinnott, F.A. Richards, C. Armon (red.) Adult Development. Comparisons and applications of developmental models (s. 133-159). New York: Praeger Press.
  • Baltes, P.B. (1987). Theoretical propositions of life-span developmental psychology: On the dynamics between growth and decline. Developmental Psychology, 23, 611-626.
  • Baltes, P.B. (1993). The aging mind: Potential and limits. Gerontologist, 33, 580-594.
  • Basseches, M.A. (1980). Dialectical schemata: a framework for the empirical study of the development of dialectical thinking. Human Development, 23, 400-421.
  • Basseches, M.A. (1984). Dialectical thinking as a metasystemic form of cognitive organisation. W: M.L. Commons, F.A. Richards, C. Armon (red.) Beyond formal operations: Late adolescent and adult cognitive development (s. 216-239). New York: Praeger Press.
  • Białecka-Pikul, M. (2005). Relatywizm myślenia młodzieży i młodych dorosłych jako przejaw rozwoju dojrzałej teorii umysłu. Psychologia Rozwojowa, 3, 51-68.
  • Brzeziński, J. (1980). Elementy metodologii badań psychologicznych. Warszawa: PWN.
  • Brzeziński, J. (2003). Metodologia badań psychologicznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Chater, N., Oaksford, M. (2001). Human rationality and the psychology of reasoning: Where do we go from here? British Journal of Psychology, 92, 193-216.
  • Chlewiński, Z. (1999). Umysł. Dynamiczna organizacja pojęć. Analiza psychologiczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Chlewiński, Z., Falkowski, A., Francuz, P. (1995). Wnioskowanie przez analogię w procesach kategoryzacji. Psychologiczne badania biologów, fizyków i humanistów. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  • Commons, M.L., Richards, F.A., Kuhn, D. (1982). Systematic and metasystematic reasoning: a case for levels of reasoning beyond Piaget’s stage of formal operations. Child Development, 53, 1058-1069.
  • Commons, M.L., Sinnott, J.D., Richards, F.A., Armon, C. (red.) (1989). Adult development. Comparisons and applications of developmental models. New York: Praeger Press.
  • Devlin, K. (1999). Żegnaj, Kartezjuszu. Rozstanie z logiką w poszukiwaniu nowej kosmologii umysłu. Warszawa: Prószyński i S-ka.
  • Fakouri, M.E. (1976). Cognitive development in adulthood: A fifth stage? Developmental Psychology, 12, 472.
  • Gardner, H. (1979). Developmental psychology after Piaget. An approach in terms of symbolization. Human Development, 22, 73-88.
  • Goswami, U. (2001). Cognitive development: No stages please – we’re British. British Journal of Psychology, 92, 257-277.
  • Guilford, J.P. (1978). Natura inteligencji człowieka. Warszawa: PWN.
  • Gurba, E. (1985). Dorosły – logik czy pragmatyk? Przegląd badań postpiagetowskich. Przegląd Psychologiczny, 2, 333-341.
  • Gurba, E. (1993). Adaptacyjny charakter myślenia postformalnego. Przegląd Psychologiczny, 2, 181-192.
  • Gurba, E. (2007). Wczesna dorosłość. W: B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red.) Psychologia rozwoju człowieka: Charakterystyka okresów życia człowieka (t. 2, s. 202-233). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Johnson-Laird, P.N., Byrne, R. (1991). Deduction. Hove: Erlbaum.
  • Kallio, E., Helkama, K. (1991). Formal operations and postformal reasoning: A replication. Scandinavian Journal of Psychology, 32, 18-21.
  • Kielar-Turska, M. (2000). Rozwój człowieka w pełnym cyklu życia. W: J. Strelau (red.) Psychologia. Podręcznik akademicki (t. 1, s. 285-332). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  • King, P.M., Kitchener, K.S., Davison, M.L., Parker, C.A., Wood, P.K. (1983). The justification of beliefs in young adults: a longitudinal study. Human Development, 26, 106-116.
  • Kohlberg, L. (1990). Which postformal levels are stages? W: M.L. Commons, C. Armon, L. Kohlberg, R. Richards, T. Grotzer, J. Sinnott (red.) Adult development: Models and methods in the study of adolescent and adult thought (s. 263-278). New York: Preager Press.
  • Kramer, D.A. (1983). Postformal operations? A need for further conceptualization. Human Development, 26, 91-105.
  • Kramer, D.A., Woodruff, D.S. (1986). Relativistic and dialectical thought in three adult age – groups. Human Development, 29, 280-290.
  • Labouvie-Vief, G. (1980). Beyond formal operations: uses and limits of pure logic in life – span development. Human Development, 23, 141-161.
  • Labouvie-Vief, G. (1982). Dynamic development and mature autonomy. A theoretical prologue. Human Development, 25, 161-191.
  • Leadbeater, B. (1986). The resolution of relativism in adult thinking: subjective, objective, or conceptual? Human Development, 29, 291-300.
  • MacNamara, J. (1993). Logika i psychologia. Rozważania z pogranicza nauk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Mandal, E. (2000). Podmiotowe i interpersonalne konsekwencje stereotypów związanych z płcią. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
  • Nęcka, E. (2003). Inteligencja. W: J. Strelau (red.) Psychologia. Podręcznik akademicki (t. 2, s. 721-760). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  • Niemczyński, A. (1980). Modele indywidualnego rozwoju człowieka. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • Niemczyński, A., Olejnik, M. (1993). Związek mądrości z wiekiem – co i jak się w niej zmienia? Kwartalnik Polskiej Psychologii Rozwojowej, 3, 30-48.
  • Obuchowska, I. (2007). Adolescencja. W: B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red.) Psychologia rozwoju człowieka: Charakterystyka okresów życia człowieka (t. 2, s. 163-201). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Olejnik, M. (1993). Przesłanki problematyki mądrości w psychologii. Kwartalnik Polskiej Psychologii Rozwojowej, 4, 24-38.
  • Olejnik, M. (1994). Neo- i postpiagetowskie modele rozwoju inteligencji. Psychologia Wychowawcza, 2, 97-108.
  • Olejnik, M., Samek, T. (1994). Rozwój poznawczy w dorosłości jako kształtowanie się wiedzy ekspertalnej. Psychologia Wychowawcza, 4, 289-296.
  • Pascual-Leone, J. (1984). Attention, dialectic and mental effort: Towards an organismic theory of life stages. W: M.L. Commons, F.A. Richards, C. Armon (red.) Beyond formal operations: Late adolescent and adult cognitive development (s. 182-215). New York: Praeger Press.
  • Perry, W. (1970). Forms of intellectual and ethical development in the college years: a scheme. New York: Rinehart & Winston.
  • Piaget, J. (1972). Intellectual Evolution from Adolescence to Adulthood. Human Development, 15, 1-12.
  • Piaget, J. (1977). Psychologia i epistemologia. Warszawa: PWN.
  • Piaget, J., Inhelder, B. (1996). Psychologia dziecka. Wrocław: Siedmioróg.
  • Prentka, M. (2009). Propozycja adaptacji kwestionariusza M.L. Commonsa do badania rozumowania. W: B. Kaja, B. Hołtyń (red.) Wspomaganie rozwoju. Psychostymulacja. Psychokorekcja (t. 8, s. 136-148). Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
  • Riegel, K.F. (1973). Dialectic operations: the final period of cognitive development. Human Development, 16, 346-370.
  • Riegel, K.F. (1975). Toward dialectical theory of development. Human Development, 18, 50-64.
  • Sinnott, J.D. (1984). Postformal reasoning: The relativistic stage. W: M.L. Commons, F.A. Richards, C. Armon (red.) Beyond formal operations: Late adolescent and adult cognitive development (s. 298-325). New York: Praeger Press.
  • Sternberg, R.J. (2001). Psychologia poznawcza. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i P edagogiczne.
  • Sund, R.B. (1976). Piaget for Educators. A Multimedia Program. Columbus: C.E. Merrill Publishing Company.
  • Trempała, J. (1989). Rozumowanie w okresie wczesnej dorosłości. Warszawa-Poznań: PWN.
  • Trempała, J. (1994). Rozwój umysłowy młodzieży akademickiej. Edukacja, 4, 58-70.
  • Trempała, J. (2002). Rozwój poznawczy. W: B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red.) Psychologia rozwoju człowieka: Rozwój funkcji psychicznych (t. 3, s. 13-44). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  • Tyszkowa, M. (red.) (1988). Rozwój psychiczny człowieka w ciągu życia. Zagadnienia teoretyczne i metodologiczne. Warszawa: PWN.
Document Type
article
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.psjd-f1057ce2-0fde-4717-b959-de532edc9f90
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.