PL EN


Preferences help
enabled [disable] Abstract
Number of results
2012 | 66 | 3 | 63–72
Article title

Wkład Kresowiaków w powstanie i rozwój Śląskiej Akademii Medycznej

Authors
Content
Title variants
EN
Settlers from borderland: their contribution into foundation and development of the Silesian University of Medicine
Languages of publication
PL
Abstracts
EN
The dynamic development of heavy industry, especially mining and metallurgy, always brings about negative eff ects both for the environment and for the local population. This is what happened in the region of Upper Silesia after 1945. These negative phenomena included, in particular, injuries and illnesses caused by environmental pollution. This deteriorating situation made the inhabitants aware of the shortcomings in the healthcare, both in the sphere of organization and medical staff , caused among others, by the Nazi occupation. In September 1939 many Polish doctors had left Upper Silesia threatened by persecutions from the Nazi Germans. Especially the doctors who had been involved in social activities and Silesian liberation movements felt threatened. Those who chose to stay were imprisoned and persecuted. According to the German census from 1940, of all the doctors working there before 1939 there were only 132 left. In Katowice, only 28 doctors remained in the city, out of 163. The Germans supplemented the shortage of healthcare staff by doctors brought from the Reich, those, however, withdrew with the German army in 1945. After the Second World War, the above-mentioned unfavorable situation of the Upper Silesian healthcare, especially the shortage of medical staff , began to improve steadily. The doctors who had earlier escaped from the region started to come back; but above all, doctors-settlers arrived from the eastern regions excluded from the territory of Poland after Teheran, Yalta and Potsdam conferences (17 July – 2 August 1945). It is not known exactly how many doctors arrived to Upper Silesia from the Eastern Borderland region. The Silesian University of Medicine keeps in its archives such documents as personal fi les, records from doctoral and postdoctoral studies of the Eastern Borderland doctors who worked for the University. The aim of this treatise is to present the profi les of the Eastern Borderland doctors who contributed to the foundation and development of the Silesian University of Medicine, which relieved the region from its environmental and health problems. The prominent contribution of Eastern Borderland doctors to the medical thought and upbringing of the next generations constitute a signifi cant share of the achievements of the Silesian University of medicine.
PL
Dynamicznemu rozwojowi przemysłu ciężkiego, w tym przede wszystkim górniczo-hutniczego, zawsze towarzyszą ujemne skutki zarówno dla środowiska, jak i dla populacji zamieszkałej na danym terenie (urazy oraz choroby spowodowane zatruwaniem środowiska). Stało się to zauważalne także na Górnym Śląsku (GŚ) dotkniętym po 1945 r. ogromnymi brakami kadrowymi i organizacyjnymi służby zdrowia, spowodowanymi m.in. okupacją hitlerowską. We wrześniu 1939 r. wielu lekarzy polskich opuściło GŚ w obawie przed grożącymi im prześladowaniami ze strony hitlerowskich Niemiec. Zagrożeni poczuli się przede wszystkim lekarze zaangażowani wcześniej w działalność społeczno-niepodległościową. Ci, którzy pozostali, byli prześladowani i więzieni. Według niemieckiego spisu z 1940 r., na GŚ przebywało 132 lekarzy z pracujących tu do 1939 r. W samych Katowicach ze 163 lekarzy pozostało tylko 28. Niemcy powstałe braki uzupełniali lekarzami sprowadzonymi z Rzeszy, ci w 1945 r. wycofali się razem z armią niemiecką. Po zakończeniu II wojny światowej bardzo niekorzystna sytuacja służby zdrowia na GŚ, zwłaszcza kadrowa, zaczęła się stopniowo poprawiać dzięki powrotowi lekarzy, którzy wcześniej musieli uciekać z GŚ, a przede wszystkim dzięki napływowi lekarzy z terenów wschodnich, pozostałych poza granicami Polski, w wyniku decyzji konferencji w Teheranie, Jałcie i Poczdamie (17.07–02.08.1945 r.). Brak jest dokładnych danych, ilu lekarzy Kresowiaków przybyło na GŚ. W Śląskiej Akademii Medycznej (ŚAM) znajdują się głównie źródła archiwalne (akta osobowe, akta przewodów doktorskich i habilitacyjnych) zatrudnionych w niej Kresowiaków. Zasadniczym zadaniem tego opracowania jest omówienie sylwetek lekarzy Kresowiaków, którzy wnieśli istotny wkład w powstanie i rozwój ŚAM. Nowo powstała uczelnia rozwiązała dla GŚ bardzo ważny problem ochrony środowiska naturalnego i zdrowia jego mieszkańców. Wybitne zasługi lekarzy Kresowiaków dla rozwoju myśli medycznej oraz wychowania następnych pokoleń są ważną częścią integralną wszystkich osiągnięć ŚAM.
Discipline
Publisher

Year
Volume
66
Issue
3
Pages
63–72
Physical description
Contributors
author
References
  • 1. Pawłowiczowa M. Etapy wyniszczania Polaków i ich kultury na Kresach po roku 1939. W: Ludobójstwo i wygnania na Kresach. Cz. 1: Zbiór referatów. Red. A. Peretiatkowicz, Katowice-Oświęcim 1999: 45.
  • 2. Mały Rocznik Statystyczny Warszawa T. 8: 1937, T. 10: 1939, T. 11: 1947, T. 12: 1948, T. 13: 1950.
  • 3. Kraus J. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918–1940. Portret Kresowej Uczelni, Kraków 2007: 56.
  • 4. Wanatowicz M. Rys historyczny lecznictwa na Śląsku w XIX i XX w. W: Słownik medycyny i farmacji Górnego Śląska. Red. A. Puzio T. 2. Katowice 1995: 15.
  • 5. Pawłowiczowa M. Etapy wyniszczania Polaków i ich kultury na Kresach po roku 1939. W: Ludobójstwo i wygnania na Kresach. Cz. 1: Zbiór referatów. Red. A. Peretiatkowicz, Katowice-Oświęcim 1999: 33.
  • 6. Pawłowiczowa M.: Etapy wyniszczania Polaków i ich kultury na Kresach po roku 1939. W: Ludobójstwo i wygnania na Kresach. Cz. 1: Zbiór referatów. Red. A. Peretiatkowicz, Katowice-Oświęcim 1999: 53.
  • 7. Wanatowicz M. Rys historyczny lecznictwa na Śląsku w XIX i XX w. W: Słownik medycyny i farmacji Górnego Śląska. Red. A. Puzio T. 2. Katowice 1995: 18.
  • 8. Wanatowicz M. Rys historyczny lecznictwa na Śląsku w XIX i XX w. W: Słownik medycyny i farmacji Górnego Śląska. Red. A. Puzio T. 2. Katowice 1995: 13.
  • 9. Pawłowiczowa M. Etapy wyniszczania Polaków i ich kultury na Kresach po roku 1939. W: Ludobójstwo i wygnania na Kresach. Cz. 1: Zbiór referatów. Red. A. Peretiatkowicz, Katowice-Oświęcim 1999: 44–57.
  • 10. Gibiński K., Japa J. Dorobek naukowo- badawczy. Medycyna kliniczna. W: Słownik medycyny i farmacji Górnego Śląska. Red. A. Puzio T. 3. Monografi czny. Katowice 1997: 225–234.
  • 11. Zahorski W. Działalność i dorobek Śląskiej Akademii Medycznej w latach 1948–1958. W: Dziesięciolecie Śląskiej Akademii Medycznej. Red. K. Gibiński. Zabrze 1958: 5–7.
  • 12. Kraus J. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918–1940. Portret Kresowej Uczelni. Kraków 2007: 72.
  • 13. Dyrda J.M. Feliks Stanisław Presser-Turski. W: Słownik medycyny i farmacji Górnego Śląska. Red. A. Puzio. T. 2. Katowice 1993: 207–209.
Document Type
article
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.psjd-80a946ab-ef8f-4b27-9242-fd3c740799b2
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.