PL EN


Preferences help
enabled [disable] Abstract
Number of results
2012 | 12 | 4 | 213-227
Article title

Psychologiczne kryteria oceny wiarygodności zeznań osób chorych psychicznie

Content
Title variants
EN
Psychological criteria for assessing the credibility of testimonies given by the mentally ill
Languages of publication
EN
Abstracts
EN
The way people with mental illnesses testify and the content of their testimonies are important and interesting issues in law, psychiatry and psychology. While testifying, a mentally ill witness, or a person under the influence of alcohol or other intoxicants during the incident, causes a problem involving the assessment of their competence as a witness. A psychologist acting as an expert witness is expected to establish this competence in terms of the capability to perceive, store and recreate observations and with regard to the psychological criteria determining the credibility of the testimony. The article reviews psychological indicators determining the credibility of a testimony and then analyses testimonies of mentally ill witnesses. It has been shown that an assessment of testimonies should include indicators regarding the content of a testimony, the motivation for testifying, and the history of a testimony, as well as observational criteria regarding the witness’ emotional and physiological sphere. Based on the presented case studies, an attempt was made to indicate that comparisons and generalizations within the content and form of mentally ill witnesses’ testimonies are possible, but they should be considered with great caution, always including the principle of individualization in diagnostic procedure. The most prevalent characteristics of testimonies of patients with paranoid schizophrenia comprise: prevalence of assertive sentences, lack of structured statements, often lack of logic, occurrence of insignificant details, muddled context, problems with differentiation which contents result from one’s own observations and which from subjective experience, often of paranoid type.
PL
Treść i forma składania zeznań przez osoby z chorobą psychiczną są ważnym i interesującym zagadnieniem zarówno w zakresie prawa, psychiatrii, jak i psychologii. Psychicznie chory świadek lub osoba, która w chwili zdarzenia pozostaje pod wpływem alkoholu czy środków odurzających, w czasie zeznań stwarza problem dotyczący oceny jej kompetencji jako świadka. Od biegłego psychologa oczekuje się określenia owych kompetencji w odniesieniu do zdolności w zakresie postrzegania, przechowywania i odtwarzania postrzeżeń oraz w zakresie psychologicznych kryteriów wiarygodności złożonych zeznań. W artykule dokonano przeglądu psychologicznych wskaźników wiarygodności zeznań, a następnie przedstawiono analizę zeznań osób chorych psychicznie. Wykazano, że ocena zeznań powinna obejmować wskaźniki dotyczące treści, motywacji składania zeznań, historii zeznania oraz kryteria obserwacyjne dotyczące zachowania, a także sfery emocjonalnej i fizjologicznej świadka. Na podstawie zaprezentowanych studiów przypadku starano się wykazać, że porównania i uogólnienia w zakresie treści i formy zeznań osób chorych psychicznie są możliwe, jednak należy podchodzić do nich z dużą ostrożnością, zawsze pamiętając o zasadzie indywidualizacji w postępowaniu diagnostycznym. Do najczęściej pojawiających się cech zeznań osób z rozpoznaną schizofrenią paranoidalną należą: przewaga zdań asercyjnych, brak ustrukturowania wypowiedzi, często brak logiki, występowanie nieistotnych detali, rozmyty kontekst, problemy w odróżnieniu, które treści są rezultatem własnych spostrzeżeń, a które subiektywnych przeżyć, często o charakterze urojeniowym.
Discipline
Publisher

Year
Volume
12
Issue
4
Pages
213-227
Physical description
Contributors
References
  • 1. Arntzen F.: Psychologia zeznań świadków. PWN, Warszawa 1989.
  • 2. Draheim M.: Za i przeciw instytucji eksperta w dziedzinie szacowania wiarygodności zeznań świadków. Przegląd Psychologiczny 1993; 36: 127-133.
  • 3. Gruza E.: Ocena wiarygodności zeznań świadków w procesie karnym. Problematyka kryminalistyczna. Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2003.
  • 4. Hołyst B.: Psychologiczne i społeczne determinanty zeznań świadków. PWN, Warszawa 1989.
  • 5. Klasik A.: Zaburzenia pamięci krótkotrwałej w zespole paranoidalnym na podstawie badań metodą free recall. Badania nad Schizofrenią 2002/2003; 4: 305-318.
  • 6. Maciejski M.: Psychologiczna analiza sposobów przesłuchania świadków i reguł oceny ich zeznań w praktyce sędziowskiej a stopień przypisywanej im wiarygodności. Uniwersytet Śląski, Katowice 2009.
  • 7. Kołakowska W., Lach B.: Psychologiczne determinanty zeznań świadków i osób składających wyjaśnienia. Szczytno 1999.
  • 8. Majchrzyk Z.: Opiniodawstwo psychologiczne zdolności uczestniczenia w procesie sądowym. Badania nad Schizofrenią 2006; 7: 74-86.
  • 9. Memon A., Vrij A., Bull R.: Prawo i psychologia. Wiarygodność zeznań i materiału dowodowego. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2003.
  • 10. Stanik J.M.: Wybrane problemy psychologii zeznań świadków. W: Lubelski M.J., Stanik J.M., Tyszkiewicz L. (red.): Wybrane zagadnienia psychologii dla prawników. Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1986.
  • 11. Marten Z.: Psychologiczna i dowodowa wartość zeznań dotyczących wspomnień z dzieciństwa. W: Stanik J.M., Majchrzyk Z. (red.): Psychologiczne i psychiatryczne opiniodawstwo sądowe w ramach nowych uregulowań prawnych. Anima, Katowice 2001.
  • 12. Pionkowski I.: Zarys ogólnej psychopatologii zeznań. Palestra, Warszawa 1965.
  • 13. Skowroński D.: Jak oceniać wiarygodność zeznania dziecka – ofiary przemocy seksualnej. Niebieska Linia 2000; nr 5: 15-18.
  • 14. Staręga S.: Dziecko świadkiem w sprawach karnych dotyczących przemocy domowej. Niebieska Linia 2001; nr 5: 26-27.
  • 15. Vrij A., Akehurst L.: Komunikacja werbalna a wiarygodność: ocenianie prawdziwości zeznań. W: Memon A., Vrij A., Bull R.: Prawo i psychologia. Wiarygodność zeznań i materiału dowodowego. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2003.
  • 16. Draheim M.: Jak psychologowie oceniają wiarygodność zeznań świadków? Czas. Psychol. 1995; 1: 57-62.
  • 17. Marten Z.: Strukturalna i funkcjonalna analiza treści zeznań. Problemy Kryminalistyki 1984; nr 165.
  • 18. Łoza B.: Trafność rozpoznań psychotycznych w diagnostyce sądowo-psychiatrycznej. Badania nad Schizofrenią 1999/2000; 2: 185-190.
  • 19. Welcz H., Masiak M., Pyter T. i wsp.: Opiniowanie sądowo-psychiatryczno- psychologiczne osób z zaburzeniami schizofrenicznymi i spektrum schizofrenii. Badania nad Schizofrenią 2006; 7: 87-98.
  • 20. Czernikiewicz A., Łoza B.: Zaburzenia spójności wypowiedzi u osób przewlekle chorych na schizofrenię. Badania nad Schizofrenią 1993: 67-71.
Document Type
article
Publication order reference
Identifiers
YADDA identifier
bwmeta1.element.psjd-496af021-6ca6-4f29-9580-bab7072e0ad2
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.