PL EN


Preferences help
enabled [disable] Abstract
Number of results
Journal
2009 | 58 | 3-4 | 297-313
Article title

Ewolucjonizm w polsce 1883-1959

Content
Title variants
EN
Evolutionism in Poland in the years 1883-1959
Languages of publication
PL EN
Abstracts
EN
At the end of XIX century and the beginning of the XX, a leading position in the area of evolution was occupied by B. Dybowski and J. Nusbaum, both at that time connected with Lwów. To 1902 Dybowski as a professor of Department Zoology in his papers and lectures promoted Darwinism, later changed the mind towards a peculiar monism. Great merits due to Józef Nusbaum for his popularization of Darwinism and new evolution theories. He was the author of an extensive book "Idea of evolution in biology" (1910). In the Second Republic of Poland the most active in the field of general biology and evolution was J. Dembowski. He critized the Morgan's theory of heredity and Haeckel's concept of phylogeny and phylogenetics trees. Dembowski wrote articles and several books among other "Darwin", first edition - 1936, fifth - 1961. Lysenkoism called "new biology", "new genetics", "active Darwinism" since 1949 was propagated in Poland by J. Dembowski, K. Petrusewicz, W. Michajłow and soon accepted by majority of leading polish biologists. In the years 1950-1955 several conferences were organized especially to educated young researches in Lysenkoism. The effect was opposite to aims. The young researches from December 1955 to April 1956 inspiring all Polish debate broke Lysenkoism back in Poland. In 1952 Polish Academy of Sciences established the Evolution Commission. In 1955 the Center for Documentation of Evolutionism was organized as a logistics base of Commission, both under leadership of K. Petrusewicz. Works of the Center were involved in studies on the reception of Darwinism in Poland in the second half of the XIX century. The working effects of the Evolution Commission in years 1952-1959 are ambivalent. While propagation of Lysenkoism's meet the repulse, editorial and translation actions of classic and modern evolution literature were profitable.
Keywords
Journal
Year
Volume
58
Issue
3-4
Pages
297-313
Physical description
Dates
published
2009
References
  • Biologia i polityka. Materiały narady biologów zorganizowanej przez 'Po prostu'. 1957. Książka i Wiedza, Warszawa.
  • Błocki B., 1899. Darwinizm na Uniwersytecie Lwowskim. 'Obrona' R. 1, nr 2.
  • Brzęk G., 1981. Benedykt Dybowski. Życie i dzieło. Wydawnictwo Lubelskie, Lublin (Wyd. II, 1994).
  • Brzęk G., 1984. Józef Nusbaum-hilarowicz. Życie, praca, dzieło. Wydawnictwo Lubelskie, Lublin.
  • Czakanowski J., 1934. Człowiek w czasie i przestrzeni. Trzaska, Evert i Michalski, Warszawa (Wyd. II, 1937).
  • Darwin K., 1884/85. O powstawaniu gatunków drogą naturalnego doboru czyli o utrzymywaniu się doskonalszych ras w walce o byt. Tłum. Sz. Dickstein i J. Nusbaum. 'Przegląd Tygod.', Warszawa.
  • Darwin K., 1887. Podróż naturalisty. Dziennik spostrzeżeń dotyczących historii naturalnej i geologii okolic, zwiedzanych podczas podróży naokoło świata na okręcie J.K.M. 'Beagle' pod dowództwem Kapitana Fitz Roy. Tłum. J. Nusbaum, 'Przegląd Tygod.', Warszawa.
  • Darwin K., 1888/89. Zmienność zwierząt i roślin w stanie kultury, T. 1 i T. 2. Tłum. J. Nusbaum, 'Przegląd Tygod.', Warszawa.
  • Darwin K., 1955. O powstawaniu gatunków. Wyd. II, PWRiL, Warszawa.
  • Darwin K., 1959a. O powstawaniu gatunków. Wyd. III uzupełnione. Dzieła wybrane, T. 2, PWRiL, Warszawa.
  • Darwin K., 1959b. Podróż na okręcie 'Beagle'. Wyd. II uzupełnione. Dzieła wybrane, T. 1, PWRiL, Warszawa.
  • Darwin K., 1959c. Zmienność zwierząt i roślin w stanie udomowienia. (Część 1 i 2). Dzieła wybrane, T. 3, PWRiL, Warszawa.
  • Darwin K., 1959d. O pochodzeniu człowieka. Dzieła wybrane, T. 4, PWRiL, Warszawa.
  • Darwin K., 1959e. O wyrazie uczuć u człowieka i zwierząt. Dzieła wybrane, T. 6, PWRiL, Warszawa.
  • Darwin K., 1959f. Skutki krzyżowania i samozapłodnienia w świecie roślin. Dzieła wybrane, T. 7, PWRiL, Warszawa.
  • Darwin K., 1960a. Dobór płciowy. Dzieła wybrane, T. 5, PWRiL, Warszawa.
  • Darwin K., 1960b. Autobiografia i wybór listów. Dzieła wybrane, T. 8, PWRiL, Warszawa.
  • Dembowski J., 1919. Das Kontuitätsprinzip und seine Bedeutung in der Biologie. Vortr. u. Aufsat. u. Entwicklungsmech. d. Organ., XXI, Berlin.
  • Dembowski J., 1924. O istocie ewolucji. Instytut Wydawniczy 'Biblioteka Polska', Warszawa.
  • Dembowski J., 1926.Kritik der Faktoren und Chromosomenlehre. Zeitschrift ind. Abstam. Vererb. 41, 2, 216-247.
  • Dembowski J., 1927. Zasady biologii ogólnej. Wydawnictwo M. Arcta, Warszawa.
  • Dembowski J., 1931. Teoria ewolucyjna w naukach biologicznych. Pamiętnik Warszawski 2, 3, 45-55.
  • Dembowski J., przed 1936. Darwinizm. W: Świat i życie. T. 1, Książnica Atlas, Lwów1162-1171..
  • Dembowski J., 1936. Darwin. Nasza Księgarnia, Warszawa. [Kolejne wydania: II, 1949; III, 1956; IV, 1959; V, 1961].
  • Dembowski J., 1949. O nowej genetyce. Książka i Wiedza, Warszawa.
  • Domaniewski J., 1954. Benedykt Dybowski. PZWS, Warszawa.
  • Dybowski B., 1885. Rzut oka na historyczny rozwój zoologii. Kosmos 10, 568-588.
  • Dybowski B., 1891. O filogenii pająków. Aranenia. Kosmos 16, 186-191.
  • Dybowski B., 1891. O budowie wargi dolnej (Labium) u owadów i wijów. Kosmos 16, 244-248.
  • Dybowski B., 1902. O znaczeniu i doniosłości teorii mutacyjnych i ewolucyjnych w nauce i życiu. 'Tydzień'. W postaci zwartej - Kurier Lwowski.
  • Dybowski B., 1904. O starożytności rodu ludzkiego w świetle najnowszych badań. Kosmos 29, 123-125.
  • Dybowski B., 1906. Parę słów o rzekomo nowych teoriach biologicznych na polu wiedzy przyrodniczej u nas w kraju. Wszechświat 25, 2-7, 24-28.
  • Dybowski B., 1910. Kilka uwag z powodu świeżo ogłoszonych prac o ewolucjonizmie. Myśl Niepodległa 121, 28-33.
  • Dybowski B., 1916. O światopoglądach starożytnych i naukowym. Gebethner i Wolf, Warszawa.
  • Dybowski B., 1929. Kurze Darstellung erkannter tatsachen in Bezug auf Bau und Evolution der Säugetierzähne. Bull. int. Acad. pol. Cl. math. nat. B, 405-415.
  • Grębecki A., Kinastowski W., Kuźnicki L., 1954. Ewolucjonizm. Skrypt napisany w oparciu o wykłady Prof. Dra. Jana Dembowskiego wygłoszone na Uniwersytecie Łódzkim w r. 1951/52. PWN, Poznań, Łódź. (Wyd. II niezmienione,1955).
  • Grębecki A., Kinastowski W., Kuźnicki L., 1959. Ewolucjonizm. Wyd. III, część 1. PWN, Łódź, Warszawa. [skrypt napisany od nowa].
  • Grębecki A., Kostyniuk M., Kuźnicki L., Urbanek A., 1960. Rozwój życia na Ziemi w świetle dokumentów kopalnych i teorii ewolucji. Wiedza Powszechna, Warszawa.
  • Haeckel E., 1902. O pochodzeniu człowieka. Ze słowem wstępnym B. Dybowskiego i słowniczkiem nazw zoologicznych. Tłum. M. Grochowski. Zw. Druk we Lwowie, Lwów.
  • Kielan Z., Kozłowski R., Kostyniuk M., Urbanek A., (red.), 1955. Tempo przemian ewolucyjnych. W: Wypisy z ewolucjonizmu. T. 7, Zeszyt 4. PWN, Warszawa.
  • Komarow W. L., 1957. O gatunku u roślin. Tłum. Skarżyński L., PWN, Warszawa.
  • Konorski J., 1948. Conditioned reflexes and neuron organization. Univ. Cambridge Press, London.
  • Konorski J., 1951. Wybrane zagadnienia fizjologii mózgu. W: Materiały konferencji agrobiologów, biologów i medyków w Kuźnicach. T. 1, 667-698, 738. Książka i Wiedza, Warszawa.
  • Kowalska K., Mikłaszewska-mroczkowska, 1960. Benedykt Dybowski. Materiały biograficzno-bibliograficzne. Część I. Memorabilia Zoologia Ossolineum, Wrocław-Warszawa, 4-5.
  • Kozłowski R., 1933. Historia zwierząt. [W:] Wielka Przyroda Ilustrowana. 161-241.
  • Kreiner J., Skowron S. (red.), 1957. Powstanie życia na Ziemi. Wypisy z ewolucjonizmu. T. 1. PWRiL, Warszawa.
  • Kuźnicki L., 1955 (18.XII). Przerwijmy zmowę milczenia. Darwinizm a łysenkizm. 'Po Prostu', 42-43.
  • Kuźnicki L., 1983. Postać i dzieło Karola Darwina w polskim piśmiennictwie 1882 roku. Kosmos 4, 534-546.
  • Kuźnicki L., 1984. Filozofia badań naukowych Jana Dembowskiego. Kosmos 4, 413-424.
  • Kuźnicki L., 2002. Autobiografia. W kręgu nauki. Centrum Upowszechniania Nauki PAN, Warszawa.
  • Lamarck J. B., 1960. Filozofia zoologii, czyli wykład rozważań odnoszących się do historii naturalnej zwierząt. PWN, Warszawa.
  • Loth E., 1935. Pochodzenie człowieka. W: Wielka Przyroda Ilustrowana, T. 4, 259-312.
  • Loth E., 1938. Człowiek przeszłości. Książnica Atlas, Lwów, Warszawa (Wyd. II, 1953).
  • Łysenko T. D., 1948. O sytuacji w biologii. Referat wygłoszony na sesji Wszechzwiązkowej Akademii Nauk Rolniczych im. W. I. Lenina 31 lipca 1948. Tłum. H. Birecka. PWRiL, Warszawa.
  • Łysenko T. D., 1950. Nowoje w naukie o biologiczeskom widie. 'Prawda' 39, 307.
  • Malinowski E., 1927. Dziedziczność i zmienność. Zarys genetyki. K. S. Jakubowski, Lwów.
  • Malinowski E., 1951. Problem gatunku. W: Materiały Konferencji agrobiologów, biologów i medyków w Kuźnicach. T. 1, 287-316. Książka i Wiedza, Warszawa.
  • Malinowski E., 1958. Genetyka. PWN, Warszawa (pięć wydań).
  • Materiały Konferencji agrobiologów, biologów i medyków w Kuźnicach, 1951. T. 1 (27.XII.1950-6.I.1951), T. 2 (7.I.1951-13.I.1951). Książka i Wiedza, Warszawa.
  • Michajłow W., Petrusewicz K., 1954.Materiały konferencji młodej kadry biologów w Kortowie, 18.VIII-28.VIII.1953. PWN, Warszawa.
  • Nausbaum J., 1885a. Poglądy Naegelego na Darwinizm i nowa teoria pochodzenia gatunków. Ateneum, 145-180.
  • Nausbaum J., 1885b. Darwinizm. W: Wielka Encyklopedia Powszechna Ilustrowana. T. 15, 114-115.
  • Nausbaum J, 1885c. Darwinizm. W: Wielka Encyklopedia Powszechna Ilustrowana. T. 15, 119-126.
  • Nausbaum J., 1897. Dziedziczność w świetle badań dzisiejszych. Gebethner i Wolf, Warszawa.
  • Nausbaum J., 1899. Z zagadnień biologii i filozofii przyrody. H. Altenberg, Lwów.
  • Nausbaum J., 1910. Idea ewolucji w biologii. Przeszłość, stan obecny i wpływ na rozwój wiedzy ludzkiej. Księgarnia G. Centerszwera, Warszawa.
  • Nausbaum J., 1952. Idea ewolucji w biologii. T. 1. Zarys dziejów ewolucjonizmu do końca XIX wieku. Oprac. i uzupełn. Petrusewicz K. (red.), T. Jaczewski, Wł. Michałow, Z. Raabe, S. Skowron, K. Tarwid, L. Wiśniewski - członkowie. Współpracowali: H. Birecka, J. Dembowski, S. Ehrlich, H. Hryniewiecki, R. Kozłowski, M. Markiewicz, K. Maroń, J. Nast, W. Niemierko, B. Skarżyński, W. Szafer, T. Wolski.
  • Nusbaum-Hilarowicz J., 1921. Pamiętniki przyrodnika. Autobiografia. H. Altenberg Księg. Wyd., Lwów.
  • Petrusewicz K. (red.), 1957. Problemy ewolucjonizmu. T. 2. Myśl ewolucyjna w paleontologii. PWRiL, Warszawa.
  • Petrusewicz K. (red.), 1958. Problemy ewolucjonizmu. T. 3. Myśl ewolucyjna w naukach fizjologicznych. PWRiL, Warszawa.
  • Petrusewicz K. (red.), 1958Problemy ewolucjonizmu. T. 42. Myśl ewolucyjna w biogeografii i ekologii. PWRiL, Warszawa.
  • Poplewski R., 1937. Świat ssaków. Książnica Atlas, Lwów (Wyd. II, 1948).
  • Siewiercow S. A., 1956. Morfologiczne prawidłowości ewolucji. Tłum. L. Skarżyński, PWN, Warszawa.
  • Siewiercow S. A., 1957. Zagadnienia ekologii zwierząt. Tłum. L. Skarżyński, PWN, Warszawa.
  • Urbanek A., 1971. Rozwój teorii ewolucyjnych. [W:] Biologia XX wieku. Skowron S., Ostrowski W., Tejchman A. (red.). PWN, Warszawa.
Document Type
Publication order reference
YADDA identifier
bwmeta1.element.bwnjournal-article-ksv58p297kz
Identifiers
JavaScript is turned off in your web browser. Turn it on to take full advantage of this site, then refresh the page.